Actueel

Interview Voorzitter Bram Tack in Kerkinformatie

vrijdag 26 juni 2009

KERKINFORMATIE 172 - juni-augustus 2009 - pagina 10-11

Ds. Bram Tack, voorzitter van Kerk en Wereld:  ‘Wij richten ons op gerechtigheid, duurzaamheid en onderlinge verbondenheid'. Door Dirk Visser

Kerk en Wereld in Driebergen heeft voor veel kerkleden een vertrouwde naam als cursusinstituut op het grensvlak van geloof en samenleving. Sinds de kerkvereniging van 2004 legt de stichting zich toe op het initiëren en subsidiëren van projecten op dit terrein. Centraal staan daarbij waarden als gerechtigheid, duurzaamheid en onderlinge verbondenheid. Een gesprek met de voorzitter van het bestuur, ds. Bram Tack uit Bodegraven.

‘Ook voor Kerk en Wereld ‘nieuwe stijl' is het heel belangrijk dat ons christelijk geloof een grote inspiratiebron vormt om actief in de samenleving te zijn', zegt ds. Bram Tack. ‘Er zijn zaken in de samenleving die niet door de beugel kunnen. Op die structurele weeffouten heeft het geloof kritiek. Op grond daarvan leggen wij ons niet neer bij de status quo.'
‘Geloof heeft te maken met de eeuwigheid', vervolgt Tack, ‘maar minstens evenveel met het hier en nu. Ons geloof gaat over de relatie tussen God en de mens, maar ook over het vormgeven van de idealen in de samenleving. Dat laatste uit zich onder meer in het grote aantal vrijwilligers en gevers aan goede doelen, die afkomstig zijn uit kerkelijke hoek.'

Apostolaire traditie
Kerk en Wereld werd in november 1945 opgericht, maar het plan daartoe was twee jaar eerder ontworpen door de hervormde theoloog dr. J. Eijkman, werkzaam bij de AMVJ (Amsterdamse Maatschappij voor Jongemannen). De synode van de Nederlandse Hervormde Kerk benoemde hem in 1944 tot eerste directeur. Eijkman, die onder meer in concentratiekamp Buchenwald gevangen had gezeten, overleed in januari 1945 aan longkanker. De oprichting van Kerk en Wereld heeft hij net  niet meer meegemaakt. ‘Eijkman was een man van grote klasse', zegt Tack. ‘Hij "zag" de roeping van de kerk in de samenleving en heeft zich daar enorm voor ingezet.'
De Hervormde Kerk gaf steun aan Kerk en Wereld door het landgoed De Horst in Driebergen aan te kopen. In de nieuwe kerkorde van 1951 werd de taak van het instituut nauwkeurig omschreven. Het instituut moest ‘door studie, vormingswerk, publicaties en andere daartoe geschikte middelen bijdragen aan de uitvoering van de apostolaire opdracht der Kerk'. In die kerkorde stond Apostolaat nog voor het Belijden. ‘Dat was het bijzondere van die kerkorde', merkt Tack op.

Het instituut Kerk en Wereld paste in de sociaal-maatschappelijke beweging van de jaren zestig en zeventig. Mede dankzij overheidssubsidies kende het instituut een lange, grote bloeiperiode.

Daaraan kwam in de jaren negentig een einde toen Kerk en Wereld forse verliezen moest boeken. Het bestuur besloot het landgoed te verkopen en de activiteiten door de eigen staf te beëindigen. Uit de opbrengst werd een sociaal plan voor het personeel bekostigd. Wat overbleef werd samengevoegd met het reeds bestaande Eijkmanfonds. Uit de rente op het vermogen en dankzij een  fors bestand aan donateurs, die een flink deel van de begroting fourneren, worden vanaf 2003 projecten gesubsidieerd die anderen uitvoeren.

Niet alleen protestants
Sinds de kerkvereniging in 2004 is Kerk en Wereld een stichting namens de Protestantse Kerk in Nederland. In het bestuur, dat door de synode wordt benoemd, zit ook een vertegenwoordiger van de synode. De laatste jaren was dat de in april afgetreden preses ds. G. de Fijter.

Bij de subsidieverlening hanteert Kerk en Wereld vier thema's. Ze werden vorig jaar na consultatie van een aantal deskundigen opnieuw vastgesteld. Nieuwe thema's zijn de vernieuwing van de christelijke traditie en solidariteit tussen de generaties. Gehandhaafd werden, maar in aangescherpte vorm: duurzame welvaart en interreligieuze ontmoeting. Op deze terreinen initieert en subsidieert Kerk en Wereld kleinere projecten tot € 15.000,- en enkele grotere projecten.

De projecten hoeven niet een protestantse identiteit te hebben, benadrukt voorzitter Tack. ‘In onze visie hebben ook andere levensbeschouwingen veel inspiratie in zich. Wij sluiten op het terrein van geloof en samenleving bondgenootschappen op het terrein van de grote samenlevingsvragen. Met een rooms-katholieke uitdrukking komen "alle mensen van goede wil" hiervoor in aanmerking. Bij duurzaamheid maakt het geen verschil of je christen, moslim, jood of niet-religieus bent. De projecten worden meer op inhoud dan op afkomst beoordeeld. Wij voeren geen beleid op christelijk of niet. Als een project realiseert wat wij beogen, dan zeggen wij graag ja', aldus Tack.

Match
‘Bij de kleinere subsidies voeren wij geen overleg. Met de twee "grote" partners, het Protestants Landelijk Dienstencentrum en Oikos, doen wij dat wel. Daarbij komen inhoud en opzet ter sprake. Tijdens de uitvoering overleggen wij over het verloop en soms sturen we bij. De kunst is wel om als organisatie alert te zijn en kanalen open te houden voor goede projecten waar wij graag subsidie aan willen geven.
We moesten eerst wel bijleren. Het besturen van een organisatie met staf, terrein en gebouwen is iets heel anders dan het besturen van een fonds. Wat we ook moesten leren was communiceren over onze missie en onze thema's. Hoe weten organisaties die subsidie vragen wat wij beogen en waar zit de 'match' tussen hen en onze doelen?'

‘In het begin was er een groot gat tussen wat wij te besteden hadden en wat we ‘kwijt' konden. Nu zijn we een heel eind gevorderd in het realiseren van de financiële doelstelling. Dat is ook nodig omdat de synode ons daarop aanspreekt. Verder is één van de voorwaarden bij het verstrekken van subsidie, dat de betreffende organisatie Kerk en Wereld als subsidiegever vermeldt in nieuwsbrief of op de website. Naamsbekendheid is in ons belang.'

Voorbeelden van projecten van Kerk en Wereld

  • Het Wereldhuis is een project van de Protestantse Diaconie Amsterdam, om de naar schatting 15.000 mensen in Amsterdam die geen verblijfsvergunning hebben (en daarom onzichtbaar zijn) een gezicht te geven.
  • Werk aan de Wereld! Een omvangrijk project van Oikos. Hiermee worden tal van projecten en organisaties op het gebied van duurzaamheid onderling verbonden.
  • Bewogen beelden. Een project in het thema Vernieuwing van de Christelijke traditie. Jonge mensen werden uitgedaagd om bijbelse beelden en verhalen op een moderne manier vorm te geven. 
  • Het boek 'Verder dan dialoog' is geschreven naar aanleiding van een dialoogproject dat het Bezinningscentrum Hydepark heeft uitgevoerd. Het boek wordt op 25 juni aangeboden aan minister Van der Laan van Wonen, Wijken en Integratie.

Dominee Bram Tack
Bram Tack (53) werd in 2002 bestuurslid van Kerk en Wereld. ‘Het eerste wat ze tegen me zeiden, was dat ze de organisatie aan het afbouwen waren. Of ik nog wel wilde?' In 2005 volgde hij Jan van der Kolk op als voorzitter. Het bestuur wordt bijgestaan door Esther Dwarswaard van het Oikos-bureau. Zij werkt als bestuurscoördinator drie dagen per week voor Kerk en Wereld.

Tack is predikant geworden omdat de veelkleurigheid van de bijbel hem aansprak en omdat hij met mensen wilde werken. In het predikantschap kom je beide aspecten tegen. Het zoeken naar de relevantie van het geloof in de samenleving vindt hij een enorme uitdaging. Dat houdt ook veel gemeenteleden bezig. In Bodegraven is Tack verbonden aan de hervormde wijkgemeente 3, die nauw samenwerkt met de plaatselijke gereformeerden en lutheranen.

Dirk Visser is freelance journalist