KW lezing 2010: Duurzaamheid: de consument is aan zet!

Op 5 november werd in de Doopsgezinde Kerk in Utrecht de tweejaarlijkse Kerk en Wereld lezing gehouden, ditmaal over Duurzaamheid. Prof. dr. ir. Gert Spaargaren, bijzonder hoogleraar duurzame leefstijlen en consumptie in Wage­ningen, hield de hoofdlezing. Een uitgebreid verslag van deze lezing vindt u hier.

Na een introductie van de voorzitter van Kerk en Wereld, ds. Bram Tack, verzorgde Tjerk Feitsma een inleiding over het thema. Zijn website ‘dewereldredden.nl' won in 2009 de eerste Kerk en Wereld jongerenprijs.

  

Ds. Bram Tack                                           Tjerk Feitsma 

Op deze website zijn ‘wereldreddende acties' te zien die mensen kunnen overnemen, of zelf kunnen plaatsen. Daarbij ligt het accent op sociale en ecologische duurzaamheid. Tijdens de Kerk en Wereldlezing lanceerde Feitsma een nieuwe actie, namelijk de website nietskopen.nl, waarin consumenten worden opgeroepen om de verleidingen van de consumptiemaatschappij te weerstaan en af en toe niets te kopen. Want waarom investeren we in de westerse wereld niet in zaken die echt belangrijk zijn, zoals maatschappelijke en sociale initiatieven, vroeg Feitsma zich af.

Gert Spaargaren sprak vervolgens over de vraag hoe we als consument niet alleen met de mond belijden dat duurzaamheid belangrijk is, maar ons daar ook naar gaan gedragen. Hoe laat je mensen steeds meer werken aan verduurzaming van hun kooppatroon en leefstijl? Zijn lezing ging vergezeld van een powerpoint presentatie.

Spaargaren vindt dat consumenten direct betrokken moeten worden bij duurzaamheid; het is niet iets dat achter de rug van mensen om, door anderen kan worden georganiseerd. De consument is dus aan zet. Hij stelt dat mensen zo goed zijn als de situatie het toelaat en toestaat. Dat betekent dat - als er een commerciële omgeving is die mensen verleidt tot duurzaam gedrag - mensen ook daadwerkelijk de intentie zullen hebben tot een bijdrage aan een betere wereld en overschakelen op een duurzamer consumptiepatroon.

Er is tegenwoordig meer aanbod in duuzame producten en consumenten worden regelmatig aan het denken gezet over hun productkeuze. Spaargaren stelt dat duurzame producten wel vaak iets duurder zijn dan de niet-duurzame, maar dat de prijs voor de hogere- en middeninkomens geen belemmering hoeft te zijn om duurzame producten aan te schaffen. Er kan nog wel meer verbeterd worden aan de promotie van duurzame producten:

  • De manier waarop milieu en duurzaamheid ‘verkocht' wordt, is niet altijd overtuigend genoeg. Milieu wordt nog te vaak gebracht als een soort ingenieursthema. De vertaalslag van het overwegend technische, wetenschappelijke jargon naar de leef- en belevings­wereld van de gewone burger-consument wordt onvoldoende gemaakt.
  • Duurzame consumptie heeft voor een deel te maken met een slecht imago. Veel discussie over duurzame consumptie zit nog in de ‘geitenwollensokken'-hoek.
  • Het gebrek aan organisatie van de kant van de burger-consument. Spaargarens stelling is dat je niet in je eentje dingen kunt veranderen. Op het moment dat je een website en/of een netwerk opzet, word je geïnspireerd door anderen die meedoen en ben je tot veel meer in staat. Wanneer mensen zich organiseren in maatschappelijke verbanden, maken ze effectiever gebruik van hun macht als consument.

Spaargaren pleit ervoor dat bedrijven, kerken, overheden en milieu-organisaties de weerstanden oppakken en de burger-consument assisteren bij het gericht ontwikkelen van een duurzamer leefstijl. Ten eerste door zelf het goede voorbeeld te geven, en ten tweede door voor elke soort producten (bijv. eten, kleding, reizen) een aparte, geschikte aanpak te kiezen, afgestemd op de praktijk van alledag.

Tijdens en na afloop van de lezing volgde een levendig debat met de zaal, geleid door dagvoorzitter Mirjam Sterk.

   Dagvoorzitter Mirjam Sterk   

  Gesprek na afloop van de lezing

 

Verslag door: Joke Koehler en Esther Dwarswaard, november 2010.